Jeśli Twoje dziecko albo Ty lubisz nasłuchiwać świata, ciekawi Cię, jak film potrafi „brzmieć”, masz w sobie odrobinę cierpliwości i uważności, ale też fantazję i chęć tworzenia – klasa produkcji dźwięku jest miejscem, w którym te cechy zakwitną. Mile widziane są wrażliwe ucho, wyobraźnia, zainteresowanie technologią lub muzyką i gotowość do pracy w zespole. Nie jest jednak potrzebny żaden wcześniejszy „talent muzyczny”, drogi sprzęt czy doświadczenie – wszystkiego uczymy od podstaw, krok po kroku, w tempie adekwatnym do wieku. Jeśli ktoś lepiej czuje się w praktyce niż w teorii, świetnie; jeśli woli najpierw zrozumieć, a potem działać – też znajdzie tu swoje miejsce. Ta klasa jest dla małych odkrywców dźwięków i dla dorosłych, którzy chcą wejść w film od strony, której się nie widzi, ale bez której film nie działa.
W trakcie roku dotykamy pełnego łańcucha audio w filmie. Zaczynamy od podstaw – znajomości mikrofonów, akustyki wnętrz i pracy w plenerze, uczymy się prowadzić boom i przypinać mikrofony krawatowe, a także ustawiać bezpieczne poziomy nagrania. Poznajemy klaps i timecode, by materiał dźwiękowy idealnie „kleił się” z obrazem. W postprodukcji trenujemy selekcję i czyszczenie dialogu, korekcję barwy i dynamiki, standardy głośności, tworzenie jingieli i sonic brandingu. Wchodzimy w imitację dźwięku i nagrania terenowe, dobieramy muzykę z poszanowaniem licencji, a zimą pracujemy nad wywiadami i montażem dokumentu. Wiosną rozwijamy sound design, przestrzeń i pogłos, organizujemy pracę, tworząc plan udźwiękowienia filmu. Pod koniec roku poznajemy naprawę spektralną trudnych ujęć, bardziej zaawansowane techniki miksu (również binaural/stereo, a w starszych grupach podstawy 5.1), kontrolę jakości, mastering, przygotowanie stemów, wersjonowanie, archiwizację i budowanie portfolio. Każda z tych kompetencji jest przećwiczona na realnych materiałach.
Każda grupa pracuje równolegle nad własnymi pomysłami i nad materiałami pochodzącymi z innych klas działających w danym powiecie lub województwie. To ważne, bo przygotowuje do realnej współpracy filmowej: uczymy się czytać scenariusze, tworzyć listy potrzeb dźwiękowych, planować nagrania i przygotowywać materiały tak, by inni twórcy mogli z nich bezproblemowo skorzystać. Rotujemy rolami – operator boomu, realizator nagrania, edytor, sound designer – aby każdy rozumiał cały proces i znalazł swoją ulubioną ścieżkę.
Roczny program to 35 dwugodzinnych warsztatów, raz w tygodniu, w pięcioosobowych grupach. Każde spotkanie ma ten sam rytm: krótkie wprowadzenie teoretyczne, dużo ćwiczeń praktycznych i na koniec gotowy efekt pracy, z którym każdy uczestnik wychodzi do domu – od własnej „wizytówki dźwiękowej”, przez czysty voice-over do reklamy, po paczkę efektów do filmu klasowego. Równolegle prowadzimy dwa tory: całoroczny projekt filmowy oraz serię mniejszych realizacji osadzonych w kalendarzu szkolnym i lokalnych wydarzeniach. Dzięki temu uczniowie uczą się planowania i terminowości, a jednocześnie mają przestrzeń na kreatywność.
Zajęcia odbywają się w dwóch trybach: stacjonarnym i online. Nie jest to wybór po stronie uczestnika – w zależności od liczby chętnych i możliwości lokalnych dana grupa startuje w jednej z form, a naszym celem jest, by docelowo wszędzie dostępny był tryb stacjonarny. Dbamy jednak o to, by oba tryby dawały takie same możliwości rozwoju i podobne rezultaty. Stacjonarnie możemy zbudować plan zdjęciowy, pracować na wspólnym sprzęcie (rekordery, boom, mikrofony krawatowe), robić foley w improwizowanym studiu i ćwiczyć komunikację planową w czasie rzeczywistym. Online bazujemy na sprzęcie domowym (najczęściej smartfon i słuchawki z mikrofonem, opcjonalnie prosty mikrofon krawatowy), pracujemy w dostępnych programach typu Audacity, Reaper czy Fairlight w DaVinci Resolve, wymieniamy się materiałami przez chmurę, a nagrania w plenerze realizujemy jako zadania wyjściowe „w terenie” uczestników. W obu trybach każdy kończy zajęcia gotowym plikiem i krok po kroku buduje swoje portfolio.
Kalendarz projektów sezonowych naturalnie ustawia tematy prac. Od września do listopada przygotowujemy kampanię 1,5% podatku dla Szkoły Yotuberów – to zestaw krótkich spotów zachęcających mieszkańców powiatów do przekazania 1,5% podatku. Ten blok kończymy rywalizacją: konkurs wyłoni powiat, który zbierze najwięcej wsparcia. W grudniu nagrywamy świąteczne i noworoczne życzenia, ucząc się pracy z głosem i muzyką. Od stycznia do marca tworzymy krótkie formy dokumentalne „Zima w moim powiecie”, pokazujące, jak młodzi spędzają zimę u siebie – to świetny pretekst do wywiadów, nagrań terenowych i montażu narracji. Od kwietnia do czerwca przechodzimy do wiosennych mini-filmów pod hasłem „Wiosna – budzi się do życia”, w dowolnej formie: od poetyckich pejzaży dźwiękowych po energiczne, muzyczne impresje. Wplatamy też tematyczne „pocztówki dźwiękowe” z okazji Dnia Chłopaka, Dnia Nauczyciela, Halloween, Wszystkich Świętych, 11 listopada, Black Friday, Andrzejek, Mikołajek, Wigilii szkolnej, ferii zimowych, Walentynek, Tłustego Czwartku, Dnia Kobiet, pierwszego dnia wiosny, Wielkanocy, Majówki, Dnia Mamy, Dnia Dziecka i Nocy Kupały. Te drobne formy rozwijają uważność, dyscyplinę i poczucie stylu.
Poniżej znajdziesz skrócone podsumowanie tego, co wyniosą z klasy poszczególne grupy wiekowe oraz przykłady produktów, jakie powstaną w ciągu roku:
| Kategoria wiekowa | Czego się nauczą | Przykładowe produkty |
| 5–9 lat | Uważne słuchanie i rozpoznawanie dźwięków; bezpieczne korzystanie ze słuchawek; proste nagrywanie głosu i odgłosów; wspólne podejmowanie decyzji w zespole; podstawy montażu „przeciągnij i upuść”. | Wizytówka dźwiękowa; życzenia na Dzień Chłopaka i Święta; straszne efekty na Halloween; pocztówki „Wiosna budzi się do życia”. |
| 10–13 lat | Pierwsze kroki w programach do edycji audio; ustawianie mikrofonu; prosty montaż i czyszczenie nagrań; praca z muzyką na licencji; planowanie krótkiej scenki dialogowej. | Krótki voice-over do kampanii 1,5%; ambienty zimowe; mini-foley do scenki; dokument „Zima w moim powiecie” 60-90 sekund. |
| 14–17 lat | Pełny workflow: nagranie na planie, klaps i synchronizacja; edycja dialogu, kompresja; miks zgodny z podstawowymi standardami głośności; pierwsze ADR i sound design. | Spot 1,5% w wersji 15-30 sekund; miks życzeń świątecznych; sekwencja dokumentalna 2-3 minuty; wiosenny soundscape; paczka SFX. |
| 18–22 lata | Planowanie i prowadzenie nagrań terenowych; współpraca ze scenarzystą i reżyserem; naprawa spektralna problematycznych ujęć; alternatywne miksy. | Pełny miks spotu 1,5% ze stemami; dokument zimowy z lektorem; wersje miksu stereo/binaural; ADR do trudnej sceny. |
| 23–103 lata | Specjalizacja (lokacyjny, postprodukcja, muzyka); aspekty prawne i etyczne (licencje, RODO, zgody na wizerunek i nagranie); zarządzanie projektem i archiwizacją; mentoring młodszych, jeśli jest taka chęć. | Kompletny pakiet dźwiękowy do sceny filmu rocznego; biblioteka efektów autorskich; plan dźwięku i sound bible dla ekipy. |
Ważne jest dla nas, aby każdy – niezależnie od wieku – miał poczucie sprawczości. Dlatego co tydzień powstaje namacalny efekt: raz będzie to czysty dialog nagrany w dwóch konfiguracjach, innym razem jingle do kampanii 1,5%, kartka dźwiękowa z okazji Dnia Nauczyciela, binauralny pejzaż z pierwszego dnia wiosny albo finalny miks krótkiego dokumentu. Zajęcia uczą odpowiedzialności za własny element układanki, ale też elastyczności i zaufania w zespole, bo dźwięk w filmie zawsze powstaje we współpracy.
Na koniec warto podkreślić, że nasza szkoła to system naczyń połączonych. Scenariusze pisane w klasie scenariuszowej trafiają do klasy aktorskiej i reżyserskiej, gdzie są ćwiczone i realizowane, a dźwiękowcy współtworzą ich brzmienie. Kostiumografowie przygotowują stroje, z których korzystają aktorzy i reżyserzy, a na ich podstawie klasa scenograficzna buduje świat przedstawiony. Montażyści, operatorzy, charakteryzatorzy, a także klasa produkcji dźwięku – wszyscy układają razem filmową mozaikę. W każdym powiecie, w którym działają wszystkie 12 klas, powstaje de facto zespół filmowy pracujący jak prawdziwa ekipa w kinematografii: do jednego scenariusza mogą powstać różne wizje scenografii czy kostiumów, a my chcemy, by ta różnorodność spotykała się przy wspólnym dziele. Dzięki temu każdy może korzystać z dorobku innych klas, a lokalne społeczności zyskują gotowość do tworzenia profesjonalnych filmów – od pierwszego pomysłu, przez dźwięk, aż po premierę.
